Tips voor hulp na afloop

Het beeld van de huilende politie-agenten tijdens het proces tegen de terrorist Mohammed Bouyeri zal men niet gauw vergeten. Dit is een van de dingen die met mensen kunnen gebeuren als ze iets levensbedreigends meemaken en het niet goed kunnen verwerken. Ze krijgen in dat geval diverse klachten van lichamelijke en emotionele aard.
Hulpverleners spreken dan van een posttraumatische stress-stoornis (PTSS).
Zo'n 20 procent van de mensen die een trauma meemaakt, lukt het niet op eigen houtje met hulp van de omgeving het gebeurde te verwerken en heeft dus PTSS.

Wat is een trauma? Een levensgebeurtenis die emotioneel een hevige indruk op je maakt. Het kan een overlijden zijn, een ernstige ziekte, een scheiding, een ongeluk, een overval en zeker een bomaanslag. Ook kunnen mensen die beroepshalve veel bij trauma's betrokken zijn (zoals politie-agenten, treinconducteurs/machinisten, ambulancepersoneel, hulpverleners en psychotherapeuten) van hun werk een trauma oplopen.

Na een traumatische gebeurtenis voel je je ontredderd. Dat is een normale reactie op een abnormale situatie. Het kost tijd en energie om zo'n situatie te verwerken.
Als iemand na een zekere tijd (zeg 3 maanden) nog last heeft van een trauma en wel zo dat het zijn dagelijks functioneren hindert, spreek je van PTSS.
Dat uit zich in vaak onverklaarbare lichamelijke klachten en pijnen, gevoelens van angst en depressie en zaken als herbeleving of juist vermijding van het gebeurde, spanning, verhoogde waakzaamheid en emotionele gevoelloosheid die afwisselend kunnen optreden.

Of u wel of niet PTSS krijgt, hangt van veel zaken af. De ernst van het trauma en de mate van machteloosheid en doodsangst spelen mee. De omgeving speelt een rol (krijgt iemand een luisterend oor en steun?) en iemands persoonlijkheid (de een uit zich makkelijker dan de ander).

Diverse hulpverleningsinstellingen kunnen dankzij in traumaverwerking gespeci-aliseerde hulpverleners goed hulp bieden bij PTSS. Ook onder vrijgevestigde therapeuten zijn dergelijke specialisten te vinden.

Tips voor de verwerking van een traumatische ervaring
• Verwerken is hard werken. Dat kost tijd en energie.
• Laat langzaam tot u doordringen wat er gebeurd is. Dat doet misschien pijn, maar zo kan die pijn slijten.
• Het kan helpen als u alles opschrijft wat er gebeurd is met alle bijbehorende gedachten en gevoelens.
• Praat erover en denk niet te snel dat mensen niet willen luisteren of er niets van begrijpen.
• Zoek steun bij mensen bij wie u zich veilig waant of anders bij lotgenoten.
• Pak langzaam maar zeker uw vertrouwde dagelijkse routine op, hou een normaal ritme aan en eet gezond.
• Zorg ervoor dat u goed ademhaalt. Als u weer eens van slag bent, sluit dan even de ogen, haal diep en langzaam adem tot u gekalmeerd bent.
• Neem, als u nog niet hersteld bent van het trauma, geen belangrijke beslissingen in uw leven. Stel dat uit.
• Zoek ook afleiding en ontspanning. Sporten, bewegen en leuke dingen doen helpen om weer de oude te worden.
• Doe u niet sterker voor dan u bent
• Beperk het gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen en minimaliseer het gebruik van alcohol en drugs.
• Het kan voorkomen dat journalisten u benaderen voor uw verhaal. Denk dan goed na of en hoe u uw verhaal kwijt wil (dus op uw voorwaarden).
• Bedenk dat u niet de enige bent die met een PTSS kampt. Jaarlijks zijn er ruim 300.000 mensen die last hebben van een trauma. En veel te weinig mensen zoeken hiervoor hulp, waardoor ze onnodig lang lijden.

Tips voor de omgeving van een getraumatiseerde iemand
• Denk niet te snel dat iemand er over heen is. Het kan nog maanden nawerken.
• Blijf luisteren naar iemand, ook al hebt u het verhaal al zo vaak gehoord. Het is belangrijk dat iemand zich uit en zich ook gehoord voelt.
• Geef geen adviezen om het maar snel te vergeten.
• Vraag hoe u kunt helpen en steunen.
• Het kan zijn dat iemand schuldgevoelens heeft (had ik maar ...., dan was ik niet....). Praat die niet weg. Neem ze serieus. Dat soort gevoelens kunnen mensen ook helpen grip te krijgen op wat er gebeurd is.

Tips voor hulpverleners In het e-boek zal ik u een aantal documenten en links geven naar Amerikaans materiaal over het behandelen van mensen met PTSS door terrorisme.